ده روز از درگذشت رهبر بزرگ سوئدی و یکی از بزرگ‌ترین رهبران ارکستر در جهان، هربرت بلومستت (۱۹۲۷-۲۰۲۶) می‌گذرد. اما من با همهٔ میل و احساس وظیفه‌ای که برای نوشتن دربارهٔ او داشتم، هر بار که دست به کی‌بورد بردم تا بنویسم، درد، بی‌حالی و خستگی، و... نگذاشت که بیش از جمله‌ای بنویسم، و لازم شد کار را تعطیل کنم. به‌علاوه یک پایم در بیمارستان است و یک‌روز درمیان پرستار به خانه می‌آید تا پانسمان‌هایم را عوض کند. حالا دیگر همهٔ قوایم را جمع کرده‌ام تا این کار را به جایی برسانم.
***
مواردی هست که هنرمندی، خواننده‌ای، نوازنده‌ای و... معروف است، نام و آوازه‌اش را شنیده‌اید و با شنیدن یا دیدن اجرایی از او، با همهٔ دیگران هم‌آوا می‌شوید و او را می‌ستایید. مواردی هم هست که مجری را از پیش نمی‌شناسید، اجرای او به دلتان می‌نشیند و از خود و دیگران می‌پرسید: «این کیست که به این خوبی» می‌خواند یا می‌نوازد یا... داستان من و بلومستت از موارد اخیر است.
از بیش از سی سال پیش از شبکهٔ دوم رادیوی سوئد گاه آثار گوناگونی می‌شنیدم که اجرای آن‌ها چیزی، نمی‌دانم چه چیزی، فوق‌العاده و بیش از بهترین اجراهایی که تا پیش از آن شنیده بودم داشت و به دلم می‌نشست. این کیست؟ کدام ارکستر و کدام رهبر آن را اجرا کرده؟ باید تا پایان اجرا منتظر می‌ماندم تا گوینده نام ارکستر و رهبر آن را تکرار کند. این موضوع چند بار تکرار شد، و لازم شد که نام رهبر ارکستر را به خاطر بسپارم. او هربرت بلومستت بود. عجب روان اجرا می‌کرد. عجب بی‌غش و بی دست‌انداز بود اجراهایش. عجب بی‌اغراق، بی خودنمایی، عجب شیوا و زلال اجرا می‌کرد...
اکنون پس از درگذشتش در ۹۹ سالگی، رسانه‌های سوئد هیچ نکتهٔ منفی و هیچ لکه‌ای در موجودیت و کارهای او نمی‌یابند تا «افشاگری» کنند، و یک‌سر صفت‌های خوب و عالی (ترین) است که برای او ردیف می‌کنند:
معروف‌ترین موسیقی‌دان سوئدی در سطح جهان، با پشت‌کار، فروتن، دقیق، نظام‌مند، صاحب اندیشه‌ای روشن، و دارای کنجکاوی پسری نوجوان دربارهٔ موسیقی و نوازندگان. هرگز از کندوکاو در آثاری که اجرا می‌کرد، دست برنداشت، و همواره می‌خواست شنوندگانش را غافلگیر کند. (رسانه‌های گوناگون سوئدی).
پدر سوئدی‌اش مبلغ شاخه‌ای از کلیسای مسیحی بود و مادرش از تبار امریکایی، نوازندهٔ پیانو. خانواده پس از چند سال زیستن در ماساچوستس، امریکا، که هربرت در آن‌جا در شهر اسپرینگ‌فیلد زاده شد، و سپس هلسینکی (فنلاند)، به گوتنبورگ (سوئد) کوچیدند.
هربرت جوان در گوتنبورگ از مشتری‌های ثابت اجراهای ارکستر سنفونیک کوتنبورگ بود و همان جا نوازندگی ویولون می‌آموخت. هزینهٔ بلیت کنسرت و آموزشش را از توزیع و فروش روزنامه به‌دست می‌آورد.
بلومستد کمی بعد در آموزشگاه موسیقی سلطنتی استکهلم تحصیل کرد، و چندی هم در امریکا از لئونارد برنستاین و در فرانسه از ایگور مارکه‌ویچ رهبری ارکستر آموخت. در سال ۱۹۵۴ نخستین بار ارکستر فیلارمونیک سلطنتی سوئد را رهبری کرد.
او کم‌وبیش همهٔ ارکسترهای بزرگ جهان را رهبری کرد. در سال ۱۹۷۷ به مقام رهبر ارشد ارکستر سنفونیک رادیوی سوئد رسید، اما طولانی‌تر از همه در اشتاتس‌کاپله شهر درسدن (آلمان شرقی سابق)، و ارکستر سنفونیک سانفرانسیسکو کار کرد. آثاری که ضبط کرده به‌ویژه با آن دو ارکستر بود و بیش از ۱۰۰ آلبوم منتشر کرد.
او محبوب‌ترین رهبر ارکستر قرن بیستم بود. نوازندگان ارکسترهای سراسر جهان که او رهبریشان می‌کرد، دوستش می‌داشتند، زیرا که مهربان بود و پای‌بند اخلاقیات، و انتظارات «نامشروع» برخی رهبران دیگر را از آنان نداشت. او گیاه‌خوار بود و نوشته‌اند که هیچ چیز تلخ‌تر از انواع چای سبز نمی‌نوشید (یعنی الکل نمی‌نوشید). در ۹۰ سالگی برای ۹۰ کنسرت در بیش از ۴۰ شهر جهان قرارداد بسته بود. ارکسترهای پر ارج و آوازه‌ای چون فیلارمونیک برلین و فیلارمونیک وین در صف گرفتن وقت رهبری او می‌ایستادند. فقط کرونا بود که توانست او را وادار که در سال ۲۰۲۰ چندی در آپارتمانی که در لوسرن (سوییس) داشت و کم‌تر در آن اقامت می‌کرد، آرام بگیرد و تازه وقت پیدا کرد که شب‌ها بیش از پنج ساعت بخوابد.
او چند سال با «ارکستر جوانان مالر» کار می‌کرد و آن‌جا می‌توانست پیشرفت نوازندگان جوان را در سیر چند کنسرت تشخیص دهد و نشان می‌داد که کار تک‌تک نوازنده‌ها را می‌شنود و دنبال می‌کند.
او خوش‌سخن و صریح بود، هم با کلمات، و هم با چوب رهبری ارکستر، هرچند که در سال‌های پایانی بدون چوب، و آثار بزرگ مالر و بروکنر را از حفظ اجرا می‌کرد. در طول سال‌های فعالیت هنریش جایزه‌های بی‌شماری دریافت کرد.
بلومستت در ۹۷ سالگی به میهن برگشت. کتابخانهٔ بزرگی در زمینهٔ موسیقی داشت (نیم کیلومتر قفسه) که به دانشگاه گوتنبورگ بخشید که با شادی بی‌کران پذیرفتند.
آخرین اجرای او در ۹۸ سالگی، ماه مه ۲۰۲۶ در سانفرانسیسکو بود. او قرار بود روزهای ۲۹ و ۳۰ ماه مه امسال در استکهلم با ارکستر سنفونیک رادیوی سوئد سنفونی نهم گوستاو مالر را اجرا کند، اما پزشکان او را منع کردند، و پس از آن دیگر رهبری نکرد. اما تقویم او برای باقی سال و حتی سال ۲۰۲۷ پر بود.
همهٔ ارکسترهای بزرگ جهان جای خالی او را احساس می‌کنند.
شمایی که در سوئد هستید تا ۱۵ دسامبر وقت دارید تا این فیلم مستند یک ساعت و نیمه را دربارهٔ بلومستت ببینید (به آلمانی با زیرنویس سوئدی).
اثر مورد علاقه‌تان را با اجرای بلومستت پیدا کنید و گوش بدهید تا تفاوت را بشنوید!
